Xu thế tất yếu trong thế giới phẳng

Trong hoạt động xuất nhập khẩu, không thể phủ nhận, nhiều doanh nghiệp trên thế giới bắt đầu quen với việc tìm kiếm nguồn hàng từ cái “click” chuột máy tính thay vì phải trải qua nhiều chặng đường, với các cuộc gặp gỡ đối tác triền miên... rồi thì, mất thêm nhiều thời gian để xác minh đối tác, thống nhất phương thức giao dịch... Thương mại điện tử đang trở thành một làn gió mới trong kinh doanh, đặc biệt với các hoạt động kinh doanh xuyên quốc gia.

Theo ông Trần Đình Toản – PTGĐ Cty cổ phần đầu tư và công nghệ OSB: “Hiện tại có thể coi là thời điểm chín muồi để phát triển TMĐT, đặc biệt trong thời kỳ khủng hoảng kinh tế, các doanh nghiệp càng nhận thức rõ vấn đề”.

Còn theo ông Nguyễn Hòa Bình, Tổng giám đốc Công ty PeaceSoft: “TMĐT đã và đang là một xu thế tất yếu để các doanh nghiệp xuất khẩu có thể cạnh tranh và tồn tại được trên thị trường. Thứ nhất là vì hiện nay thị trường ngày càng cạnh tranh, các doanh nghiệp phải mở rộng thị trường, mở rộng bạn hàng, cắt giảm bớt các khâu trung gian, cắt giảm bớt chi phí để giá thành rẻ hơn. Thứ 2, bạn hàng trên thế giới cũng đã có một xu thế chung là giảm thiểu việc giao dịch theo phương thức truyền thống”. 

Thương mại điện tử đang trở thành một xu thế tất yếu trong hoạt động xúc tiến xuất khẩu. Với các doanh nghiệp Việt Nam muốn bán hàng ra nước ngoài được hiệu quả hơn, họ buộc cũng phải chuyển đổi cách làm để phù hợp với xu thế của các bạn hàng thế giới. Không thể cứ di chuyển đến hết nước này, rồi sang nước khác để tìm bạn hàng trong khi các đối tác nước ngoài đã quen với việc ngồi trên mạng tìm kiếm thông tin trước khi tiến hành các bước giao dịch tiếp theo.

Bên cạnh phải chuyển dịch theo xu thế chung, việc khó khăn về tài chính cũng đã buộc doanh nghiệp phải tìm đến thương mại điện tử như một lối thoát. Theo một phép tính đơn giản, một doanh nghiệp nếu tham gia 2 - 3 hội chợ đồ gỗ lớn ở Mỹ hay Đức hàng năm thì kinh phí bỏ ra hàng chục tới hàng trăm ngàn USD, từ khâu đưa hàng sang tham gia, trả phí thuê gian hàng, thuê mướn giàn dựng, chi phí vé máy bay ăn ở khách sạn cả tuần hoặc hơn ở nước ngoài.

Trong khi đó, chi phí cho thương mại điện tử thấp hơn rất nhiều và có nhiều mức để các doanh nghiệp lựa chọn. Ông Nguyễn Hòa Bình, Tổng Giám đốc Công ty PeaceSoft: “So với cách xúc tiến truyền thống thì TMĐT tiết kiệm thời gian và chi phí hơn rất nhiều. Thông qua internet, chúng ta có thể tiếp cận ngay lập tức với các bạn hàng trên thế giới  mà không cần mất thời gian và chi phí để gặp mặt, điều đó sẽ giúp chúng ta đa dạng hóa các cơ hội bán hàng. Giao tiếp với khách hàng qua TM ĐT thì chúng ta sẽ chăm sóc họ được thường xuyên hơn và rộng khắp hơn với rất nhiều đối tượng khách hàng khác nhau”.

Kênh xuất khẩu chủ lực?    

Nhận thức rất sớm những gì mà thương mại điện tử có thể mang lại, Công ty Secoin đã sớm xây dựng cho mình một website với nhiều thông tin hữu ích cho các đối tác. Tiếp đến, họ chọn Alibaba.com - một website thương mại điện tử lớn để  mở gian hàng và chào bán các sản phẩm. Một thời gian tham gia thương mại điện tử cùng Alibaba.com, kết quả mang lại cho Secoin là 70% đơn đặt hàng của công ty được xúc tiến trên môi trường internet...   

Ông Nguyễn Gia Hùng, Phụ trách thị trường nước ngoài - Công ty CP vật liệu xây dựng Secoin cho biết: “Bên cạnh các kênh thương mại truyền thống, để có thể mở rộng xuất khẩu của mình thì các trang TMĐT, cổng TMĐT quốc gia đóng vai trò hết sức quan trọng để có thể đưa được thương hiệu gạch và ngói Secoin vươn ra thị trường thế giới. Hơn 20% doanh số xuất khẩu của chúng tôi là thông qua TMĐT”.

Khác với Secoin, ANC là một công ty nhỏ chuyên về xuất khẩu các sản phẩm thủ công mỹ nghệ. Kinh phí hạn hẹp và hàng loạt những khó khăn khác của công ty chỉ được giải quyết khi họ tham gia vào thương mại điện tử. Với những công ty như ANC, nếu xúc tiến xuất khẩu theo cách thông thường thông qua gặp gỡ trực tiếp rồi tổ chức hội thảo, triển lãm ở nước ngoài cần nhiều kinh phí lớn - họ sẽ không bao giờ kham nổi.

Khi đã có thương mại điện tử, diện tích văn phòng cũng được thu nhỏ... với số nhân viên ít ỏi... chỉ vài mẫu mã được bày trực tiếp. Còn tất cả được sắp đặt gọn gàng và khoa học trên gian hàng của công ty tại Alibaba.com. Ông Nguyễn Hoài Giang, Giám đốc công ty ANC Supplier: “Mặt hàng của tôi thì chủ yếu là bán ra nước ngoài. Công ty mới thành lập, kinh phí ít ỏi nên cách tốt nhất là tham gia vào thương mại điện tử...”.

Từ thành viên miễn phí của website thương mại điện tử này, công ty đã quyết định trở thành thành viên có phí vài ngàn USD mỗi năm. Mức phí ấy, theo ông Giang, giám đốc của ANC, vẫn còn quá rẻ so với việc họ xúc tiến xuất khẩu theo cách truyền thống.

Secoin và ANC chỉ là số ít trong số nhiều doanh nghiệp Việt Nam tìm được hướng thoát khỏi khó khăn và thành công ngay trong cơn bão khủng hoảng kinh tế...

Và những rào cản cần giải quyết    

Có thể nói, hiện nay, thương mại điện tử đã được các doanh nghiệp Việt Nam ứng dụng rộng rãi và đạt hiệu quả ngày càng cao. Đầu tư cho thương mại điện tử được chú trọng hơn và mang lại hiệu quả rõ ràng cho doanh nghiệp.  

Theo số liệu thống kê của Báo cáo thương mại điện tử Việt Nam năm 2008, tỷ lệ doanh nghiệp có website được cập nhật thường xuyên và có chức năng gian hàng trực tuyến tăng mạnh. Đặc biệt, tỷ lệ đầu tư cho phần mềm chuyên dụng tăng nhanh chóng, chiếm đến 46% trong tổng đầu tư cho công nghệ thông tin của doanh nghiệp năm 2008, tăng gấp đôi so với năm 2007. Cơ cấu đầu tư này cho thấy các doanh nghiệp bắt đầu chú trọng đầu tư chiều sâu, tập trung cho các phần mềm ứng dụng sau khi hoàn thành việc xây dựng hạ tầng công nghệ thông tin.

Tuy nhiên, bên cạnh đó, vẫn còn nhiều doanh nghiệp e dè khi đến với thương mại điện tử. Tâm lý ngại thay đổi, ngại đầu tư, lo lắng không kiểm soát nổi rủi ro trên mạng đã khiến những doanh nghiệp này đứng ngoài vòng quay sôi động của thương mại điện tử.  Theo ông David Tan - Quản lý cấp cao, Bộ phận phát triển chiến lược kinh doanh của Alibaba.com: “Tầm quan trọng nhất vẫn là nhận thức. Nhiều DNVN hiện nay nhận thức về TM ĐT là kênh quan trọng, kênh tốt, thế nhưng họ chưa xác định đó là kênh chính, kênh thiết yếu để họ đầu tư về mặt nhân lực, đầu tư về mặt tiền bạc để phục vụ cho việc xuất khẩu”.           

Như vậy, khi mà các rào cản trước đây như thanh tóan, bảo mật... đã được giải quyết thì vấn đề quan trọng nhất của TMĐT Việt Nam ở hiện tại vẫn là việc phải thay đổi được nhận thức của các doanh nghiệp. Khi tư duy đã được cởi mở, lo lắng đã được “phá rào” các doanh nghiệp sẽ tìm đến thương mại điện tử nhiều hơn và khi đó, thương mại điện tử sẽ còn phát huy được nhiều thế mạnh hơn nữa.